Czas czytania: ok. 6 minut
Cyfrowy Paszport Produktu (DPP – Digital Product Passport) to pojęcie, które coraz częściej pojawia się w kontekście nowych regulacji UE, gospodarki obiegu zamkniętego i transformacji przemysłu.
Dla wielu firm brzmi ono jeszcze abstrakcyjnie — jak kolejny skrót z dokumentów legislacyjnych. W rzeczywistości oznacza jednak bardzo konkretną zmianę: każdy produkt ma w przyszłości posiadać swój cyfrowy „zestaw informacji”, który pozwoli zrozumieć, z czego powstał, jak był używany i co można z nim zrobić, gdy zakończy swój cykl życia.
Ten artykuł jest wprowadzeniem do tematu Digital Product Passport — w kolejnych publikacjach przyjrzymy się temu, jakie dane będą potrzebne, jak przygotować organizację i co DPP zmienia w praktyce operacyjnej firm.
Czym jest Cyfrowy Paszport Produktu?
Najprościej mówiąc, Cyfrowy Paszport Produktu to uporządkowany zestaw danych o produkcie dostępny w formie cyfrowej — coś w rodzaju rozszerzonej dokumentacji technicznej, która towarzyszy produktowi przez całe jego życie, także po sprzedaży.
Paszport zawiera m.in.:
- skład materiałowy produktu,
- pochodzenie surowców,
- informacje o możliwościach naprawy i demontażu,
- dane środowiskowe,
- wskazówki dotyczące dalszego przetwarzania.
Dla podmiotów zajmujących się odzyskiem materiałów może on dodatkowo zawierać:
- informacje środowiskowe wymagane regulacyjnie,
- dokładny skład materiałowy,
- wskazówki dotyczące separacji materiałów,
- zalecaną ścieżkę przetworzenia,
- informacje, gdzie produkt można przekazać, aby został poddany dalszemu recyklingowi w sposób właściwy technologicznie.
Co to oznacza w praktyce?
W zależności od branży przekłada się to na bardzo konkretne zastosowania.
Budownictwo – możliwość sprawdzenia, z jakiego stopu aluminium wykonano element i jak go odzyskać podczas modernizacji, a także gdzie i kiedy został zakupiony, jeśli konieczne jest odtworzenie instalacji z użyciem identycznych komponentów.
Produkcja przemysłowa – identyfikacja materiałów i komponentów, które można ponownie wykorzystać lub zregenerować zamiast traktować je jako odpad.
Automotive i transport – wiedza o składzie części pozwalająca odzyskać konkretne metale zamiast kierować je do strumienia odpadów mieszanych.
Produkt przestaje być anonimowy po opuszczeniu fabryki.
Zaczyna funkcjonować jako identyfikowalny element strumienia materiałowego — również wiele lat po sprzedaży.
Jak wygląda Cyfrowy Paszport Produktu w praktyce?
Cyfrowy Paszport Produktu nie jest dodatkowym dokumentem do wydrukowania.
To sposób przypięcia informacji do produktu tak, aby można było do niej wrócić nawet po wielu latach.
Na produkcie pojawia się identyfikator, który pozwala go rozpoznać:
- kod QR na etykiecie,
- numer seryjny na tabliczce znamionowej,
- oznaczenie partii,
- chip RFID w komponentach technicznych,
- znacznik NFC pod obudową urządzenia.
Sam kod nie jest paszportem.
Jest jedynie kluczem do wiedzy o produkcie.
Kto tworzy Cyfrowy Paszport Produktu?
Najczęściej paszport nadaje producent — o ile występuje i możliwe jest jego jednoznaczne wskazanie — ponieważ to on posiada najbardziej kompletną wiedzę o składzie produktu, użytych materiałach i procesie wytwarzania.
W praktyce jednak Cyfrowy Paszport Produktu nie jest wyłącznie „dokumentem producenta”, lecz cyfrowym nośnikiem informacji o produkcie, który może być rozwijany w całym jego cyklu życia.
Oznacza to, że jego tworzenie lub uzupełnianie może rozpocząć się również na późniejszym etapie — wszędzie tam, gdzie produkt pojawia się w obrocie gospodarczym i gdzie dostępne są wiarygodne dane na jego temat.
W praktyce może to wyglądać następująco:
- producent inicjuje paszport na etapie wytworzenia, przypisując produktowi identyfikator i podstawowe dane materiałowe,
- firma transportowa lub logistyczna może jako pierwsza zapewnić identyfikowalność strumienia materiału,
- zakład przetwarzający lub recykler może odtworzyć informacje o składzie materiałowym produktu funkcjonującego wcześniej jako „anonimowy”,
- dystrybutor lub integrator systemów może uzupełnić dane dotyczące konfiguracji lub modernizacji produktu,
- podmioty serwisowe mogą dodawać informacje o naprawach, regeneracji lub wymianie komponentów.
W tym sensie Cyfrowy Paszport Produktu nie jest jednorazowo wystawianym dokumentem, ale żywym zbiorem danych budowanych przez kolejne podmioty mające styczność z produktem lub materiałem.
Co istotne, idea DPP nie dotyczy wyłącznie nowych wyrobów.
W dużej mierze chodzi także o produkty, które już dziś funkcjonują w obiegu gospodarczym — często od lat — a mimo to pozostają „anonimowe materiałowo”.
Dlaczego UE wprowadza Digital Product Passport i od kiedy zacznie obowiązywać?
Wprowadzanie DPP będzie następować stopniowo w najbliższych latach, zaczynając od wybranych grup produktów. To proces rozłożony w czasie, ale wymagający wcześniejszego przygotowania danych i procesów — dlatego dla wielu firm kluczowe jest zrozumienie tematu już teraz.
DPP nie jest więc jednorazowym projektem ani pojedynczym obowiązkiem do wdrożenia. To nowy sposób myślenia o produkcie jako nośniku informacji — informacji, która nie kończy się w momencie sprzedaży, ale pozostaje dostępna przez cały jego cykl życia.
W kolejnych artykułach pokażemy, jak ten model przekłada się na konkretne działania w organizacji.