Czas czytania: ok. 6 minut

Kto pierwszy odczuje w praktyce nowe regulacje unijne?

Odpowiedź już znamy — to sektor baterii, który stał się pierwszym obszarem wdrożenia Digital Product Passport. Nie jest to przypadek, lecz świadomy wybór regulatora.

Nowe wymagania wynikające z Battery Regulation obejmują przede wszystkim baterie przemysłowe oraz baterie do pojazdów elektrycznych wprowadzane na rynek UE. To właśnie na nich testowany jest model zarządzania danymi o produkcie, który w kolejnych latach zostanie rozszerzony na inne branże. Zmiana nie polega jednak na wprowadzeniu kolejnego obowiązku raportowego, ale na zupełnie innym podejściu do informacji towarzyszącej produktowi.

Digital Product Passport dla baterii w praktyce operacyjnej

Najczęściej Paszport Produktu postrzegany jest jako zadanie producenta. W praktyce producent rzeczywiście inicjuje dane o baterii — nadaje jej identyfikator, określa skład, parametry i pochodzenie materiałów. Nie zawsze jednak to producent jest podmiotem odpowiedzialnym za rozpoczęcie procesu.

W realiach rynku często to importer, integrator lub pierwszy podmiot wprowadzający baterię do obrotu w UE staje się ogniwem, które musi zadbać o zainicjowanie paszportu. Obowiązek nie znika tylko dlatego, że produkt został wytworzony gdzie indziej — zmienia się jedynie podmiot odpowiedzialny.

Paszport zaczyna mieć realne znaczenie dopiero w momencie, gdy bateria opuszcza pierwszą organizację i trafia do kolejnych uczestników łańcucha wartości. Transport, użytkowanie, serwis, ponowne zastosowanie czy wreszcie przetwarzanie materiałowe to etapy, w których pojawiają się nowe informacje.

Jeśli dane nie podążają razem z produktem, paszport przestaje spełniać swoją funkcję. Dlatego mówimy tu nie o jednorazowym dokumencie, lecz o budowaniu historii produktu, która rozwija się wraz z jego cyklem życia.

To nie jest projekt compliance

Wiele organizacji próbuje podejść do nowych regulacji w sposób typowy dla obowiązków sprawozdawczych — poprzez przygotowanie odpowiednich zestawień lub raportów. Tymczasem Digital Product Passport dla baterii wymaga uporządkowania danych tak, aby mogły być one przekazywane dalej i aktualizowane przez lata.

Różnica jest zasadnicza. Dokument powstaje raz i pozostaje niezmienny. Paszport produktu jest strukturą żywą, rozwijaną przez kolejne podmioty uczestniczące w jego cyklu życia. To przesunięcie z myślenia „co musimy zgłosić” na „jak zarządzamy informacją o produkcie w czasie”.

Współdzielona przestrzeń danych zamiast wymiany dokumentów

Paszport baterii nie polega na przekazywaniu plików między firmami ani na przesyłaniu kolejnych wersji dokumentacji. Dane muszą być powiązane z identyfikatorem produktu i dostępne dla uprawnionych uczestników procesu w sposób umożliwiający ich aktualizację oraz pełną audytowalność.

Właśnie z myślą o takiej roli została zaprojektowana platforma Ecoloop — jako współdzielona przestrzeń danych dla uczestników łańcucha wartości. Dostęp do informacji ma każdy uprawniony podmiot, przez całą dobę, zgodnie ze swoją rolą w procesie.

Jeżeli firma staje się kolejnym ogniwem na ścieżce produktu — transportuje baterię, serwisuje ją, przekazuje dalej lub przetwarza — może w Ecoloop dopisać swoją część historii produktu. W ten sposób powstaje ciągły, uporządkowany zapis zdarzeń, który towarzyszy baterii przez cały jej cykl życia.

Ecoloop nie zastępuje systemów funkcjonujących w poszczególnych organizacjach. Tworzy warstwę, która pozwala tym systemom „rozmawiać” ze sobą tam, gdzie wcześniej istniały jedynie silosy informacyjne.

Kto może uzupełniać dane i jak wygląda autoryzacja?

Trzeba powiedzieć to jasno, w modelu Digital Product Passport dostęp do danych nie jest otwarty ani anonimowy. Każdy wpis musi być powiązany z konkretnym uczestnikiem rynku i jego rolą w procesie.

W praktyce oznacza to autoryzację podmiotów na podstawie istniejących rejestrów działalności, takich jak BDO, które już dziś identyfikują firmy uczestniczące w obrocie, transporcie czy przetwarzaniu materiałów. To właśnie numer rejestrowy — a nie indywidualne konto użytkownika — staje się punktem odniesienia dla uprawnień w systemie.

Dzięki temu do procesu mogą włączyć się wyłącznie podmioty, które rzeczywiście uczestniczą w danej ścieżce produktu. Transportujący może potwierdzić przejęcie i przekazanie baterii, podmiot przetwarzający — uzupełnić informacje o odzysku, a kolejny uczestnik dopisać następny etap cyklu życia. Każde działanie jest przypisane do konkretnej organizacji i pozostawia ślad w historii produktu.

Takie podejście przenosi do środowiska cyfrowego zasady odpowiedzialności znane już z obrotu materiałami i gospodarki odpadami — z tą różnicą, że dane zaczynają funkcjonować w czasie rzeczywistym i pozostają powiązane z produktem przez cały jego cykl życia.

Co to oznacza dla firm?

Nowe regulacje nie sprowadzają się do pytania, czy dany obowiązek należy spełnić. Znacznie ważniejsze staje się pytanie, czy organizacja jest przygotowana do zarządzania danymi o produkcie tak długo, jak długo produkt pozostaje w obiegu gospodarczym.

W tym sensie Digital Product Passport dla baterii jest nie tylko wymogiem prawnym, ale początkiem głębszej zmiany w sposobie funkcjonowania całych łańcuchów wartości.